-
Kol etkilenmişse yüzük ve saat gibi eşyalar çıkarılır (aksi
takdirde gelişebilecek öden doku
hasarına yol açacaktır,)
-
Tespit ve sargı yapılırken parmaklar görünecek şekilde açıkta
bırakılır. Böylece
parmaklardaki renk, hareket ve duyarlılık kontrol edilir),
-
Kırık şüphesi olan bölge, ani hareketlerden kaçınılarak bir
alt ve bir üst eklemleri de içine
alacak şekilde tespit edilir. Tespit malzemeleri, sopa, tahta,
karton gibi sert malzemelerden
yapılmış olmalı ve kırık kemiğin alt ve üst eklemlerini içine
alacak uzunlukta olmalıdır,
-
Açık kırıklarda, tespitten önce yara temiz bir bezle
kapatılmalıdır,
-
Kırık bölgede sık aralıklarla nabız, derinin rengi ve ısısı
kontrol edilir,
-
Kol ve bacaklar yukarıda tutulur,
-
Tıbbi yardım istenir (112).
|
Burkulma nedir?
Eklem yüzeylerinin anlık olarak ayrılmasıdır. Zorlamalar sonucu
oluşur.
Burkulma belirtileri nelerdir?
-
Burkulan bölgede ağrı
-
Kızarma, şişlik
-
İşlev kaybı
|
Burkulmada ilkyardım nasıl olmalıdır?
-
Sıkıştırıcı bir bandajla burkulan eklem tespit edilir,
-
Şişliği azaltmak için bölge yukarı kaldırılır,
-
Hareket ettirilmez,
-
Tıbbi yardım istenir (112).
|
Çıkık nedir?
Eklem yüzeylerinin kalıcı olarak ayrılmasıdır. Kendiliğinden
normal konumuna dönemez.
Çıkık belirtileri nelerdir?
-
Yoğun ağrı
-
Şişlik ve kızarıklık
-
İşlev kaybı
|
Çıkıkta ilkyardım nasıl olmalıdır?
-
Eklem aynen bulunduğu şekilde tespit edilir,
-
Kırık yerine oturtulmaya çalışılmaz,
-
Hasta / yaralıya ağızdan hiçbir şey verilmez,
-
Bölgede nabız, deri rengi ve ısısı kontrol edilir,
-
Tıbbi yardım istenir (112).
|
Kırık çıkık ve burkulmalarda tespit nasıl olmalıdır?
Tespit için ilkyardımcı elde olan malzemeleri kullanır. Bunlar
üçgen sargı, rulo sargı, battaniye,
hırka, eşarp, kravat, vb. tahta, karton vb. malzemeler olabilir.
Tespit sırasında dikkat edilmesi gereken hususlar nelerdir?
-
Tespit yapılırken yaralı bölge sabit tutulmalıdır,
-
Yara varsa üzeri temiz bir bezle kapatılmalıdır,
-
Tespit edilecek bölge önce yumuşak malzeme ile kaplanmalıdır,
-
Yaralı bölge nasıl bulunduysa öyle tespit edilmelidir,
düzeltilmeye çalışılmamalıdır,
-
Tespit kırık, çıkık. ve burkulmanın üstündeki ve altında kalan
eklemleri de içerecek şekilde
yapılmalıdır.
|
Tespit yöntemleri nelerdir?
Kol ve köprücük kemiği kırığı tespiti:
-
Koltuk altına yumuşak malzeme yerleştirilir,
-
Kol askısı yerleştirilir,
-
Üçgen bandaj yaralının gövdesinin üzerinde, üçgenin tepesi
dirsek tarafına, tabanı gövdeyle
aynı hizada olacak şekilde yerleştirilir,
-
El dirsek hizasında bükülü olarak göğsün alt kısmına
yerleştirilir. üçgen bandajın iki ucu
yaralının boynuna düğümlenir, tespit edilen elin parmakları
görülebilir şekilde olmalıdır,
-
Kol askısı desteği, göğüs boşluğu ve yaralı kol üzerine
yerleştirilir (geniş dış bandajda
yerleştirilebilir.), böylelikle vücuda yapışık bir şekilde
yaralı kol ve omuz eklemi sabitlenmiş
olur.
|
Pazı kemiği kırığı tespiti:
-
Sert tespit malzemesiyle yapılır,
-
Kırık kemiği tespit edecek olan malzemeler yerleştirilmeden
önce, kolun altına (koltuk
boşluğundan yararlanılarak) iki şerit yerleştirilir,
-
Malzemelerden kısa olanı koltuk altından itibaren dirseği
içine alacak şekilde yerleştirilir,
-
Uzun olanı omuzla dirseği içine alacak şekilde yerleştirilir,
-
Daha önceden yerleştirilen şeritlerle bağlanarak tespit
edilir. Şeritler çok kısa
bağlanmamalıdır,
-
Dirseği tespit için kol askısı takılır,
-
Omur tespiti için, göğüs ve yaralı kol üzerinden geniş kumaş
şerit veya üçgen bandaj
uygulanır.
|
Dirsek kırığı tespiti:
-
Kol gergin vaziyette bulunduysa, hastanın vücudu boyunca
gergin ve deri ile arası yumuşak
malzemeyle doldurulmuş tespit malzemeleri yardımıyla tespit
edilir,
-
Eğer bükülmüş vaziyette
bulunduysa, bir kol
askısı desteği
yardımıyla tespit edilir
|
Kol askısıyla ön kol, bilek ve el tespiti:
-
Kırık dirsek ve bilek ekleminin hareketini önlemek için yaralı
ön kolun altına üçgen kol
askısı yerleştirilir.
-
Hasta/yaralının boynunun arkasına üçgenin
iki ucu düğümlenir,
-
Aşırı hareket etmesini engellemek için geniş bir bandaj
yardımıyla, gövdeye bağlanır.
|
Dirsek kemiği ve/veya ön kol kemiği kırığında sert malzemelerle
tespit:
-
Ön kolun altına 2 şerit yerleştirilir,
-
Yumuşak maddeyle desteklenmiş sert tespit malzemelerinden biri
parmak diplerinden
dirseğe kadar içe, diğeri elin dış yüzünden dirseğe gelecek
şekilde dışa konarak tespit edilir,
-
Daha önceden yerleştirilen şeritlerle bağlanır, fazla
sıkılmamalıdır,
-
Dirsek eklemini tespit için kol askısı takılır,
-
Bilek kemiklerinde veya el tarak kemiğinde, bölgeyi bir kol
askısı ile tespit yeterlidir,
-
Parmak kemiği kırıkları ile çıkığı ayırt etmek zordur. Tespit
için, bir tespit malzemesi ile,
yaralı parmak, yanındaki sağlıklı parmakla bandaj yapılabilir.
|
Pelvis kemiği kırığı tespiti:
-
Her iki bacak arasına bir dolgu malzemesi konur,
-
Sekiz şeklindeki bir bandajla bilekler tespitlenir,
-
Doğal boşlukların altından (dizler ve bilekler) bandajları
kaydırmak ve iki tanesi kalça ve
dizler arasında diğer ikisi dizler ve bilekler arasında olacak
şekilde düğümlenerek tespit edilir. Bütün düğümler aynı tarafta
olmalıdır.
|
Uyluk kemiği kırığının tespiti:
-
Sert tespit malzemesi ve sağlam bacağı (ikinci bir tespit
malzemesi gibi) kullanarak tespit
etme:
-
Bir el ayağın üst kısmına, diğeri bileğe konularak yaralı
bacak tutulur ve sağlam bacakla bir
hizaya getirmek için yavaşça çekilir. Aynı zamanda hafif bir
döndürmede uygulanır,
-
Her iki bacak arasına (dizler ve bilekler) bir dolgu malzemesi
konur,
-
Sekiz şeklinde bir bandajla bilekler sabitlenir,
-
Yaralının vücudunun altından, kımıldatmaksızın doğal
boşlukları kullanarak bel, diz vebileklerin arkasına 7 kumaş şerit (veya benzeri) geçirilir,
-
Yumuşak malzemeyle desteklenmiş sert tespit malzemesi, koltuk
altından ayağa kadar
yerleştirilir ve ayaklardan yukarı doğru bağlanır,
-
Düğümler tespit malzemesi üzerine atılarak bandajlar bağlanır,
-
Bilek hizasındaki bandaj öncekinin üzerine sekiz şeklinde
bağlanır,
-
Sert tespit malzemesi bulunmaması halinde, sağlam bacağı tek
destek olarak kullanarak,
geniş bandajlarla tespit edilir.
|
Diz kapağı kırığı tespiti:
-
Geniş bandajlar yardımı ile iki bacağı birleştirerek dizkapağı
tespit edilir.
-
Dizin üst ve
altında kalan bandajları sıkarken dikkatli olunmalıdır,
-
Geniş ve sert tespit malzemesi (tabla) varsa, kalçadan ayağa
kadar yaralı bacağın altına
yerleştirilir ve iki tane kalça ve diz arasında, iki tanede diz
ile bilek arasında olmak üzere
geniş bandajlarla bağlanabilir. Bunun üzerine eklemi sabitlemek
amacıyla, sekiz şeklinde bir
bandaj sarılır.
|
Kaval kemiğinin tespiti:
-
Uyluk kemiği kırığı tespitindeki gibidir,
-
Bacaklar tutulur ve yavaşça çekilir,
-
Doğal boşluklar kullanılarak (dizlerin altı, bileklerin altı)
yaralı bacağın altından kumaş
şeritler geçirilir,
-
Uygun bir şekilde yumuşak dolgu malzemesiyle desteklenmiş
tespit malzemelerinden biri iç
tarafta kasıktan ayağa kadar, diğer tarafta kalçadan ayağa kadar
yerleştirilir,
-
Ayaklardan başlanarak şeritler dış tespit malzemesi üzerinde
düğümlenerek bağlanır. Bilek
hizasındaki bandaj ayak tabanı üzerine sekiz şeklinde
düğümlenir.
|
Bileğin / ayağın tespiti:
-
Yaralının ayakkabıları çıkarılmadan bağları çözülür,
-
Bilek seviyesinde sarılmış sekiz şeklinde bir bandajla her iki
ayak birlikte tespit edilir ve
yumuşak malzemelerle iyice kaplanmış (rulo yapılmış bir
battaniye) bir yüzeye dayamak
suretiyle bacakları yukarıda tutmak gerekir.
|
|