Hayat ve enerji kaynağı olan
Güneş, bazı durumlarda
hayatımızı tehdit edebilir.
İnsan vücudunun yaşam formülü
olarak da bilinen metabolizma
döngüsünün sağlıklı olarak
işleyebileceği vücut iç
sıcaklığı 37 santigrad derece
civarındadır. Vücut ısısını
regüle etmeye yönelik tüm
mekanizmalar, 37 santigrad
dereceyi korumayı hedefler.
Örneğin, vücut ısımız artarsa
cilt altındaki kan damarları
genişler ve ter bezlerinden
salgılanan ter miktarı artar ve
hatta üzerimizdeki elbiseleri
çıkarmak ve soğuk bir ortama
kendimizi atmak isteriz. Böylece
ısı kaybını arttırarak, vücut
ısımızı normal sınırlar
içerisinde tutmuş oluruz.
Sıcağa maruz kalmayla gelişen
tehlikeleri hayatı tehdit
edebilirlikleri bakımından üç
ana grupta ele alabiliriz
1. Sıcak Krampları
2. Sıcak Bitkinliği
3. Sıcak Çarpması
Sıcak Krampları
Aşırı egzersizden sonra ve
çoğunlukla bacak kaslarında
ağrılı kramplar şeklinde kendini
gösterir. Sıcak kramplarının
nedeni pek bilinmiyor, ortaya
çıkması için sıcak ortam da şart
değil. Vücudun su-tuz dağılım
dengesi bozulmuştur. Egzersiz
sonucu gelişen sıvı kaybının,
duyarlı kaslara etkisiyle
ilişkili olabilir.
Sıcak krampları olan bir hasta ile karşılaşırsanız
neler yapmalısınız?
1. Önce hastayı bulunduğu ortamdan uzaklaştırınız.
Mümkünse serin bir ortama alınız.
2. Hastayı yatırarak veya oturtarak dinlendiriniz.
Böylece bacaklarındaki kramplar geçecektir.
3. Ağızdan su veya sulandırılmış dengeli tuz
solüsyonları vermek yararlı olacaktır. Sakın hastaya
ağızdan tuz vermeyiniz.
Unutmayınız ki! Sıcak krampları uzun süre devam
etmezler ve kalıcı bozukluk yapmazlar. Aşırı
egzersizle yeniden ortaya çıkabilirler.
Sıcak Bitkinliği veya Baygınlığı
Aşırı sıcağa maruz kalma sonucu en sık karşılaşılan
rahatsızlıktır. Aşırı terleme sonucu su-tuz kaybı ve
sonuçta kan hacminin azalmasıyla şok gelişir.
Sıklıkla güneş altında kat kat elbiselerle maç
seyreden taraftar olarak adlandırılan meraklılarda
görülür. Bu durumda terleme fazladır ancak ısı kaybı
azdır. Kan hacminin azlığıyla seyreden şok tipi
gelişir. Cilt soğuk-nemli ve yüz gri- soluktur. Baş
dönmesi, göz kararması, çarpıntı ve bayılma hissi
görülebilir. Bazen de baş ağrısı ve bulantı eşlik
edebilir. Hastanın ağzından ölçülen ateşi çoğunlukla
normal veya biraz yüksektir.
Sıcak bitkinliği veya baygınlığı belirtileri olan
hasta için neler yapmalısınız?
1. Hastayı serin bir ortama götürünüz ve üzerindeki
sıkı giysileri çıkartınız.
2. Hastayı sırtüstü yatırınız ve ayaklarını vücut
seviyesinden 30 cm yükseltiniz.
3. Bilinci açıksa, su veya dengeli tuz solüsyonları
içirilmelidir. Sakın! Bilinci kapalı hastaya ağızdan
sıvı veya katı herhangi bir şey vermeyiniz.
Hastaların çoğu, bu önlemlerle yaklaşık yarım saat
içerisinde kendisine gelir. Belirtiler düzelmezse
veya ilerlerse, hastayı mutlaka en yakın sağlık
kuruluşuna götürünüz.
Sıcak Çarpması
Aşırı sıcağa maruz kalmanın, en az görülen ve en
dramatik sonucudur. Aşırı ısı, vücudun ısıdan
korunma mekanizmalarını bozmuştur. Sıcak
çarpmalarında vücut ısısı 40 santigrad derecenin
üzerine çıkar, metabolizma durur ve hızlı doku
zararı gelişir. Sıklıkla aşırı sıcak dalgaları
sırasında, iyi havalanamayan ve nemli binalarda
yaşayan yaşlı hastalarda, yoğun fiziksel aktivite
sırasında görülür. Ayrıca sıcak yaz gününde, arabada
kilitli olarak bırakılan çocuklarda da sıcak
çarpması görülür. Son örnek ülkemiz insanını
yakından ilgilendiriyor. Sıcak çarpması olan
kişilerde terleme mekanizmaları bozulduğu için
terleme olmaz ve cilt kurudur. Tedavi edilmemiş
sıcak bitkinliği sıcak çarpmasına ilerlemişse aksine
cilt nemlidir. Sıcak çarpmalarında hastanın bilinci
giderek kapanır, nabız sayısı ve dolgunluğu azalır.
Tedavi edilmezse daima ölümle sonuçlanır.
Sıcak çarpması belirtileri olan hasta için neler
yapmalısınız?
1. Hastayı hızlıca sıcak ortamdan uzaklaştırınız,
giysilerini çıkartınız ve üzerine ıslak havlular
koyunuz.
2. Kliması maksimum serinliğe ayarlanmış bir
ambulans veya araçla, hastayı en kısa sürede
hastaneye götürünüz. Hastanın durumu hakkında
hastaneye mutlaka önceden bilgi veriniz! Çünkü bu
hastalar için acil serviste buzlu su banyosu
hazırlanması gerekir.
Çok Önemli Uyarılar!
1. Güneşin yakıcı etkilerinin yoğun olduğu 11-16
saatleri arasında, uzun süre korunmasız olarak güneş
altında kalmayınız ve sıcak ortamlarda egzersizden
kaçınınız.
2. Değerli varlıklarınız olan çocuk ve bebeklerinizi
araçlarınızda bırakıp kısa süreli de olsa bir yere
gitmeyiniz.
3. Çocuğunuz okuldan eve servis aracıyla geliyorsa,
servis şoförünü ortalama varış süresini aştığında
hemen arayıp, çocuğunuz hakkında bilgi alınız.
Görevlerinin bilincinde olan, güvenilir servis
firmalarırıı tercih ediniz.
EMC
Özel Sağlık Hizmetleri Kasap
Sok. Altınay İş Merkezi No:10 Kat:4
Esentepe İstanbul Tel: 444 1
362
